BO NADAL

A #BibliodoBasanta deséxavos un Nadal con boa química e 

moi felices festas. 

NADAL NA BIBLIO DO BASANTA

Árbore de libros feita por Iago Rodríguez e a estrela de 

Alba de 4º da ESO, locen así de chulas na biblio polo Nadal!🎄✨🎄✨

VESTINDO A BIBLIOTECA DE NADAL

Neste nadal 2017, convidamos ao Apalpador a visitar a nosa biblioteca. Tanto lle gustou, que decideu quedarse con nós para sempre. Normal que así fose, ao descubrir o agarimo e entusiasmo co que moitas rapazas e rapaces confeccionaron as cores do seu traxe. 

E aquí estamos, vestindo entre todas e todos a biblioteca de Nadal!

"LOS PECES EN EL RÍO"

Quen non coñece esta panxoliña?

Cientificamente, os peixes de río moven a boca para respirar, non para beber. 

Premendo na seguinte imaxe, atoparás a explicación.

Troita común (Salmo trutta)

Máis información:

• Pero mira como osmorregulan los peces en el río
• Los peces de mar sí beben 
• ¿Beben los delfines? 
• ¿Beben agua de mar las serpientes marinas? 
• Las focas sí beben agua de mar

NADAL SOSTIBLE

A asociación ADEGA, na campaña  Este Nadal, agasalla ecoloxismo!, ofrécenos o seguinte folleto:

A EPIFANÍA

Celébrase o día 6 de xaneiro de cada ano. Os Reis Magos chegan de Oriente para adorar ao neno Xesús, ao que lle ofrecen ouro, incenso e mirra.

As seguintes tradicións galegas relativas a esta data subsisten nalgunhas zonas e estanse a recuperar noutras:

Os cantos de Reis.

Grupos de persoas percorren as casas das aldeas e vilas na noite do 5 de xaneiro e no día seguinte cantando coplas (cantos de Reis, cantares de Reis ou Reises), que teñen tres partes: a petición de permiso para cantalas, a propia cantiga e o “aguinaldo”. Este último dependía do donativo que se lles entregaba.

As danzas de Reis.

Tamén chamadas ranchos de Reis, son danzas de cintas, paus ou arcos acompañadas de pezas pequenas de teatro ou recitados que se realizan á saída da igrexa.

• O Nadal na cultura popular galega.
• A tradición dos Cantos de Nadal e dos Cantares de Reis.
• Recopilación de cantos de Reis.
• Tempo de Reis. 
• Reises vellos do Cebreiro.
• Aguinaldos típicos para oscantos de Reis en Galicia.
• As tradicións dos cantaresde reis e das rondallas mantéñense e recupéranse como un xeito de celebrar asfestas con música.

JOSÉ ANDRÉ LÔPEZ GONÇÂLEZ

Este chairego naceu na parroquia dos Vilares, Guitiriz, en 1955. Coñecido pola recuperación do personaxe do Apalpador, é colaborador do Diário Liberdade e compilador e clasificador de textos marxistas en galego-portugués.

O día 31 de decembro de 2006, fai chegar ao Portal Galego da Língua o artigo O Apalpador: Personagem mítico do Natal galego a regaste para a súa publicación. Na introdución escribiu:

 “Fora em Maio de 2001 quando, os daquela directores de Vaga-lume, órgão oficial da Associação Galega Corredor do Henares, demandaram a quem isto escreve que dissesse algo sobre o Natal galego e achei que ser nabice não aproveitar. Assim foi como redigi para o número dous dessa publicação umas apressadas primeiras linhas sobre este personagem que é de necessidade recobrar para a nossa tradição antes que seja tarde demais. (...)  O pressente artigo tratar-se-á dum mito do Natal da Galiza, o Apalpador, da que estas folhas pretendem ser uma mínima achega, sem qualquer vaidade de emulação com o grande vulto da cultura galego-portuguesa e universal.”

• José André Lôpez Gonçâlez (Autobiografía)
• O Apalpador: personagem mítico do Natal galego a resgate. (José André Lôpez Gonçâlez)
• O noso Apalpador é anterior ao Olentzero. (Entrevista a José André Lôpez Gonçâlez na Voz de Galicia) 
• O apalpador de orixe galega. (Antón de Guizán)

ANINOVO ou ANO NOVO

En Galicia, o día 1 de xaneiro prendíase o lume novo na lareira ou no adro da igrexa. Neste úlimo caso a comunidade realizaba unha fogueira, que se saltaba como en San Xoán. 

“O lume simboliza o sol, e por iso era habitual prender un tizón ou un lume novo na lareira da casa, abrindo un novo período no ciclo agrícola” (Antonio Reigosa)

Considerábase que había unha relación directa entre a dirección do lume e a previsión metereolóxica para o resto do ano. Outra forma de predecir o tempo é a que relata Antonio Reigosa: 

“Isto aínda é algo que se mantivo ata tempos relativamente recentes. Facíase pondo cascas de cebolas na ventá ou areas de sal no calendario. En moitos lugares, como é o caso de Becerreá, “facíase o rito de coutar o ano, que mo descubriu Helena Villar. O patriarca da casa, desde a porta, recitaba unha fórmula coa familia para espantar os males que puidese traer o ano novo.”

Os rapaces ían de casa en casa cantando xaneiras, aninovos ou manueles, que se transmitían oralmente. En troco das súas cantigas, pedían un aguinaldo, xeralmente en especie (chourizos, torradas, roscas...).

ANO VELLO

En Galicia, os días anteriores ao final de cada ano os rapaces dos pobos van polas casas apañando leña para amorear nunha praza. O 31 de decembro, ás doce da noite, todos os veciños xúntanse alí, prendenlle lume á rima, bailan todos arredor, e así que se apaga , rezan as tres Avemarías do Ánxelus para rematar ben o ano vello e comezar o ano novo. Esta queima ten a mesma significación que á do Entroido.

“A noite do derradeiro día do ano está cargada de misterio xa que se xuntan a despedida do Ano Vello e a benvida do Novo Ano. É un tempo de transición na que se desatan as forzas ocultas e por iso se lle vencellan ritos e poderes máxicos. En moitas partes de Galiza queimaban o Ano Vello, como en Becerreá (Lugo), simbolizado nun boneco de palla vestido con roupa usada que se queimaba cara a medianoite. Un xeito de botar fóra do seu mundo todo o vello.” (Xabier Moure Salgado)

Nalgúns países hispanoamericanos elabóranse bonecos con trapos vellos que se reenchen con foguetes e en Europa lánzanse foguetes coa mesma finalidade.

• Noitevella. (Galipedia)

CONSUMO RESPONSABLE NAS FESTAS DO NADAL

Desde mediados de novembro ou antes os medios de comunicación bombardéannos cunha ampla variedade de produtos de consumo para as festas do Nadal. Estas convertéronse nun período no que parece obrigatorio adornar as casas e cidades de modo recargado, facer compras excesivas, realizar comidas copiosas, etc.

O consumo responsable consiste en elixir os produtos e servizos pensando non só na súa calidade e prezo, senón tamén no seu impacto ambiental e social, e na conduta das empresas que os fabrican. Se aplicamos as “3R” da ecoloxía (Reducir, Reutilizar e Reciclar), os nosos hábitos de consumo serán máis responsables social e ambientalmente.

• 7 consejos para disfrutar de unas fiestas más sostenibles.
• Consejos para un consumo responsable en Navidad.

O "VILLANCICO"

Hoxe en día relacionamos esta canción sinxela a temas relixiosos e ás festas do Nadal. Mais non sempre foi así. No século XIV había en España cancións, de temática xeneralmente profana, creadas nas zonas rurais e cantadas en celebracións populares de calquera momento do ano. A súa forma proviña das cantigas medievais e o seu nome das persoas que as cantaban (villanos, habitantes das vilas rurais). No século XV, xurdiron os primeiros villancicos a partir da modificación desas cancións e cen anos máis tarde, no século XVI, a Igrexa decidiu promover a música en lingua vernácula durante as misas co obxectivo de promover a evangelización. Desta forma, quedaron asociados á relixión, especialmente ás festividades do Nadal.

• El origen del villancico.
• Todo sobre o villancico.
• Diferenzas entre vilancicos e panxoliñas.

Existen cancións do Nadal en todas as culturas cristiás. Algúns dos seus nomes son أغاني الميلاد (árabe), クリスマスの音楽一覧 (chinés), chants de Nöel (francés), vilancicos e panxoliñas (galego), Christmas carols (inglés), canções de Natal (portugués), colinde (romanés) … 

Selección de cancións e vídeos en diferentes linguas:

• أغاني الميلاد
• Villancicos.
• クリスマスの音楽一覧
• Chants de Nöel.
• Vilancicos e panxoliñas.
• Christmas carols.
• Canções de Natal.
• Colinde.

E, por último, as Panxoliñas coas que Manuel María felicitaba ás súas amizades.

NOITE DE PAZ

Franz X. Gruber

A letra orixinal desta panxoliña foi escrita por Joseph Mohr e a súa música composta por Franz X. Gruber. Escoitouse por primeira vez o 24 de decembro de 1818 na igrexa de San Nicolás de Oberndorf, Austria. 

Igrexa de San Nicolás,
Oberndorf

Ás cinco da tarde de cada 24 de decembro miles de persoas reúnense nesa igrexa para celebrar un oficio relixioso en memoria dos seus dous creadores. Ao final da devandita cerimonia, dous cantantes, acompañados por unha guitarra e unha coro interprétana e moitos visitantes únense a eles, cada una na súa lingua materna.

Desde a súa creación, cántase en todo o mundo. Existen traducións en máis de 300 idiomas e diferentes versións en cada un deles.

Neste documento podedes ver a letra nas diferentes linguas maternas da nosa comunidade escolar (árabe, castelán, chinés, francés, galego, inglés e romanés). Se premedes en cada un dos títulos, escoitaredela en cada idioma.

• Historia de Noite de paz.
• Noche de paz, el villancico alemán más internacional.
• Partitura para flauta.
• Partitura para piano.

O APALPADOR

Todas as culturas teñen un home sabio pola idade que lles axuda aos nenos a pasar o inverno. A cultura galega ten o Apalpador, que durante os anos de esquecemento sobreviviu nos montes do Courel e o Cebreiro e agora volve facernos compaña.

Moito antes de que a sociedade de consumo importase dos países nórdicos a Papá Noel, en Galiza xa habitaba a figura mítica do Apalpador. 

O Apalpador é un home de barba rubia, un vello xigante, que vive nas devesas das altas montañas facendo carbón para escorrentar o frío do inverno

Na noite do 24 de decembro baixa ata as aldeas, métese polas chemineas nas casas e achégase aos nenos e ás nenas que dormen ao remol das mantas e apálpalles as barrigas para ver se os cativos están ben alimentados. Dálles un bico na meixela e déixalles unha presa de castañas para que non pasen fame.  (Fonte: vieiros.com)

Os maiores tranquilizaban con esta cantiga aos nenos e nenas inquedos pola chegada do Apalpador:

• Contos de Xoán G. sobre este personaxe:

O Apalpador

Publish at Calameo

O Apalpador e a castaña máxica

Publish at Calameo

CERTAME DE POESÍA INFANTIL “NADAL 2015″

Está convocado pola Biblioteca Municipal de Vilalba e consta de tres categorías:

• A: ata 8 anos.
• B: de 9 a 11 anos.
• C: de 12 a 16 anos.

As bases e a folla de inscrición pódense recoller na biblioteca (de luns a vernes de 10:00-13:00 e de 16:30 a 20:30) ou descargalas da web.

O prazo remata o día 21 de decembro.

• Bases do certame.
• Folla de inscrición.